banner nieuws

Boekbespreking Jan van Damme 30 maart 2016
'Zoals het licht valt'

cover zoalshetlichtvaltHet is een publicatie die helemaal in dit tijdsgewricht past. Er is een grote overzichtstentoonstelling van Jan Toorop in Den Haag. Daar kun je ook Piet Mondriaan zien. Kopieën van Mondriaans Zeeuwse werk zijn momenteel in Domburg te zien, in het Marie Tak van Poortvliet Museum. Die kopieën vormen de omlijsting van de installatie ‘De zaak Mondriaan’ van Loek Grootjans: 52 flessen met water, 52 schalen met zoutkristallen en bewerkte zeekaarten. Tussen al dat geweld verschijnt Zoals het licht valt, rond Toorop en Mondriaan in Domburg van Francisca van Vloten. kunsthistorica en conservator van het museum in Domburg.


Het rijk geïllustreerde boek valt uiteen in overzichtelijke delen: Domburg (de tuin van Europa), Jan Toorop, Piet Mondriaan en de Domburgse tentoonstellingen. In de bijlagen aanvullend materiaal: een brief van Mondriaan vanuit Parijs, een brief van Jan Toorop uit Den Haag, enkele raadselachtigheden rond een foto van Mondriaan met de kinderen van Ko Wisse, werken die buiten de catalogi van de Domburgse exposities bleven, een beschrijving van Albert Plasschaert van een bezoek aan Jan Toorop. Ik raakte even in de war bij de fotobijschriften op de pagina’s 107 en 109 – een kwestie van goed opletten.

In de inleiding wordt Walcheren in de 19e eeuw ‘een verstilde, paradijselijke uithoek van Europa’ genoemd. En over het water: ,,Het zilte water dat het voormalige eiland bijna omringde, werkte als een spiegel en een klankbord, als toetssteen voor het toen nieuwe: wijs, zuiver, relativerend en inspirerend. Het speelde een rol bij de reflectie van het zonlicht, zoals het relatief hoge zoutgehalte van de lucht het licht soms een schoonwassende intensiteit leek te geven en de schittering ervan over het vlakke, open land duizelingwekkend was. Die reflectie vroeg om een andere reflectie en leidde tot denken erover en weergeven ervan. Dat laatste afhankelijk van hoe het zonlicht nu eens door de materie brak, dan weer er langs schampte en de weerkaatsingen ervan het oog van de kunstenaars bereikten. Tal van mogelijkheden voor hen bij hun eigen weergave – de grote meesters op Walcheren waren Jan Toorop en Piet Mondriaan, die het in hun Nederlands-luministische werken neerlegden.”

De grote meesters… ik heb het boek met veel plezier gelezen.

Francisca van Vloten: Zoals het licht valt. Rond Toorop en Mondriaan in Domburg – Uitgave van De Factory Domburg, paperback, 136 pagina’s, 20,- euro.

Artikel in de PZC 26 maart 2016 (PDF)